Rafi Vargas, Kosta Rika’nın Monteverde kasabasında 5.13 zorluk derecesindeki bir rotada temiz bir tırmanış hedefliyor. Chris Sharma’nın ikonik La Dura Dura (5.15c) rotasına atıfla tırmanışına ‘Sert Sert’ anlamına gelen El Duro Duro adını vermiş. Ancak Vargas, Sharma’dan farklı olarak ayakkabılarını çıkarmış. Üstelik tırmandığı zemin, boğucu incir ağacından devasa bir örnek.
Boğucu incir ağaçları, doğada tırmanış için çatlaklara benzer yapılar sunar. Bu devasa canlılar, tırmanırken adeta bir enerji akışı yaşatır; iki varlık aynı anı ve enerjiyi paylaşır.
Vargas ile Kosta Rika’da karşılaştığımda, beni tropik ormanın derinliklerine götürdü. Ayakkabı ve çoraplarımı çıkarıp çıplak ayakla tırmanmaya başladım.
Ormanın Çatlakları
Boğucu incir ağaçları, diğer ağaçların üzerinde büyüyüp onları sararak, zamanla kendi tırmanışa uygun çatlaklarını oluşturur. Bu durum, kaya tırmanışındaki çatlak tırmanışını andırır. Ağaç tırmanıcıları, bu doğal boşluklara ellerini, ayaklarını ve tüm vücutlarını yerleştirir. Kaya ve ağaç tırmanışçısı Noah Kane, bu yöntemi “nazik değil, daha güçlü bir eylem” olarak tanımlıyor.
Monteverde’deki tırmanışım, bölgedeki pek çok güne özgü hafif bir yağmurla başladı. Ayak parmaklarım kaygan kabuktan kayıp duruyordu. Birkaç denemeden sonra ilk hareketleri yapabildim ve ayaklarımı bir yarığa yerleştirdim. Zirvede yemyeşil bir örtüyle çevriliydim. Ağacın altımdaki dalı rüzgarda sallanıyordu. Ayaklarımda, tırmanışta ellerimde gördüğüm türden morluklar ve çizikler oluşmuştu.
Boğucu incir ağaçları, Kosta Rika, Orta Amerika ve Güneydoğu Asya gibi tropik iklimlerde yetişir. Yaşam döngülerine, diğer ağaçların dallarında filizlenen tohumlarla başlarlar. Ana ağacı sarıp ‘boğarak’ orman zeminine ulaşırlar. Yere vardıklarında, sarmaşıklar kalınlaşarak gövdeyi oluşturur. Ana ağaç besin ve ışıktan mahrum kaldığında ölür ve çürür. Geriye iskelet benzeri bir ağ dokusuyla çevrili, içi boş bir merkez kalır. Bu boşluklar ve yarıklara tırmanmak ve emniyet noktaları yerleştirmek için idealdir.
Doğayla Derin Bir Bağ
Vargas ve Kane, bu özgün serbest tırmanış stilinin öncülerinden. Kane, bu özel topluluğun yaklaşık 10 kişiden oluştuğunu tahmin ediyor. İkisi de Monteverde’de büyüdü ve çocukken kaya tırmanışından habersiz ağaçlara tırmanırdı. 2016’da Monteverde’ye gelen matematik öğretmeni Matthew “Mash” Alexander, onları ipler ve ekipmanlarla tanıştırdı. Kısa sürede, ağaç tırmanışını çocukluktan bir spor dalına dönüştürmek için geleneksel tırmanış tekniklerini kullanmaya başladılar.
Emniyet için, dallara bağlanan perlonlar ve çatlaklara sıkıştırılan maymun yumruğu düğümleri gibi yumuşak ekipmanlar kullanılıyor. Bu, ağaca zarar vermeden tırmanmalarını sağlıyor. Bu yüzden çıplak ayakla tırmanıyorlar.
Profesyonel tırmanıcı Anna Hazelnutt, Vargas ile yaptığı ağaç tırmanışı deneyimi hakkında, “Harika bir histi. Çıplak ayakla ağaca dokunmak, doğayla derin bir bağ kurmak gibi,” diyor.
Ağaçta yaşanacak bir düşüş bile, geleneksel kaya tırmanışından daha yakın bir doğa deneyimi sunar. Ağaç tırmanıcıları için ‘temiz’ bir düşüş, etraftaki dallara çarpma ihtimali nedeniyle farklı bir anlam taşır.
Vargas, “Düşüş sırasında daha dikkatli olmanız ve çevrenize daha duyarlı olmanız gerekiyor. Dallar tarafından batırılma ihtimaliniz var,” diye açıklıyor. “Bu, ağaçla derin bir bağ kurmayı ve tüm ekosistemi anlamayı gerektiriyor.”
Vargas ve Kane, tekniklerinin ağaçlar üzerindeki etkisini en aza indirdiğine inanıyor. Yosun, liken ve orkideler gibi başka bitki yaşamını destekleyen ağaçlardan ise kaçınıyorlar.
2022’de Kane, ağaç tırmanışı üzerine Climbing Giants adlı bir belgesel çekti. Kane’e göre, “ağaç tırmanışı altyapısı henüz var olmadığı için, spor henüz patlama yapmadı.” Yerel tırmanıcılar, bu ağaçlara tırmanmalarına izin verilmesi için arazi sahipleriyle anlaşmalar yapıyor.
Kane, kaya tırmanışıyla karşılaştırarak, “Ağaç tırmanışı biraz daha az resmi hissettiriyor. Daha çok oyuna benziyor,” diyor.
5.13 Zorluk Dereceli Bir Ağaç Tırmanışı
“Bu ağaçları tırmanırken, adeta bir enerji transferi hissediliyor; iki varlık aynı zaman dilimini ve enerjiyi paylaşıyor.” — Rafi Vargas
Ağaçlar canlı organizmalar olduğundan, onlara standart bir derece vermek zordur. Kaya oluşumları ise nispeten kalıcıdır. Ağaçlar yüzlerce yıl yaşar ve büyür, sürekli bir değişim içindedir.
Kane, “Ağaçlar ne kadar yaşlıysa, tırmanması o kadar zorlaşır. O kadar boş hale gelirler. İyi tutamaklar arasındaki mesafe artar ve daha yaratıcı olmanız gerekir. Ağaçlar olgunlaştıkça, tekniğinizin de olgunlaşması gerekir,” diyor.
Vargas’a göre, El Duro Duro, offwidth tırmanışına benzeyen garip şekillerde vücudunuzu sıkıştırmayı gerektiren gerçek bir dayanıklılık rotası. Zorluk, 45 derecelik bir sarkık tavan bölümünden kaynaklanıyor. Bu kritik kısım, ağacın ilk yarısındaki teknik bir el çatlağından sonra geliyor.
Vargas, “Gerçekten her küçük santim için savaşıyorsunuz. İlk kritik bölüm olan el çatlağı tavanından çıktığınızda, vücut zaten oldukça yorulmuş oluyor. Ellerde bir uyuşma hissi oluyor çünkü el sıkıştırıyorsunuz ve ayrıca ön kolda da bir yorgunluk hissediliyor,” diyor.
Bu ağacı Yosemite Decimal System’de bir 5.13 yapan nedir? Vargas, yalnızca 5.13 aralığındaki kaya tırmanışlarında bu tür bir yorgunluk hissettiğini belirtiyor. Vargas aynı zamanda başarılı bir kaya tırmanışçısıdır. Kanada Dağ Rehberleri Birliği’nden rehberlik sertifikasını almak için yazları Squamish ve Bugaboos’ta çalıştı. Meksika’da büyük duvarlar tırmandı, kayada 5.13’lük rotaları tamamladı ve Kosta Rika’da rotalar geliştirdi.
Aralık ayında Vargas, El Duro Duro‘yu pembe noktalamış, yani rotayı önceden yerleştirilmiş emniyet malzemeleriyle tırmanmış. O zamandan beri, rotayı üç kez kırmızı noktalamaya (ekipmanı ilerlerken yerleştirerek tırmanma) çalıştı ama başarılı olamadı.
Tırmanış dünyasında öznel bir konuya nesnel bir derece atamak karmaşıktır. Bir rota on yıl boyunca yeni bir tutamak geliştirebildiğinde bu durum daha da karmaşık hale gelir.
Vargas, “Eskiden bir jug gibi hissettiren tutamaklar, canlı oldukları, şekil değiştirdikleri, hareket ettikleri için bir kramp haline dönüşüyor,” diye ekliyor.
Bir yanıt yazın