Everest’in kuzey yüzündeki ana tırmanış güzergahında, yıllarca hareketsiz yatan bir figür vardı: mor ceketli, yan yatmış, sanki dinleniyormuş gibi duran bir kadın. Onu görenler Francys Arsentiev‘i bir dağcı olarak değil, dağın kendisinin bir parçası olarak hatırladı. Tarih ona “Uyuyan Güzel” adını verdi.
Tarihe Geçmek İçin Bir Hedef
Francys Yarbro, 1958’de Honolulu’da doğdu. İşletme yüksek lisansını tamamlayıp muhasebeci olarak çalışırken asıl tutkusunu yüksek irtifalarda buldu. 1992’de Rus dağcı Sergei Arsentiev ile evlenerek güçlü bir tırmanış ikilisi oluşturdular. Bu dönemde Francys, Elbrus’u (5.642 m) kayakla inen ilk Amerikalı kadın oldu.
1998’deki hedefi netti: oksijen tüpü kullanmadan Everest’e tırmanan ilk Amerikalı kadın olmak. Destekleyici oksijen olmadan tırmanmak, beynin yavaşladığı, kasların çöktüğü ve karar almanın tehlikeli biçimde zorlaştığı ağır bir hipoksi sürecine girmek demektir. Bu yarışta zaman her şeydir.
Ölüm Bölgesinde Üç Gece
Mayıs 1998’de Francys ve Sergei Tibet tarafındaki Baz Kampı’na ulaştı. Ekipman arızaları ve bozulan hava koşulları tırmanışı defalarca kesti.
- 17 Mayıs: Çift İleri Baz Kampı’ndan Kuzey Kol’a tırmanmaya başlar. Ertesi gün 7.700 metreye ulaşırlar.
- 19–21 Mayıs: 8.203 metredeki 6. Kamp’a vardıklarında ilk zirve girişimi baş lambalarının arızalanmasıyla başarısız olur. İkinci deneme fırtına nedeniyle iptal edilir. Oksijen tüpü olmadan arka arkaya üç geceyi Ölüm Bölgesi’nde (8.000 m üzeri) geçirirler.
- 22 Mayıs: Üçüncü denemede hipoksi kaynaklı ağır yavaşlığa rağmen öğleden sonra geç saatlerde zirveye ulaşırlar. Francys hedefine ulaşmıştır. Ama iniş tam karanlığa denk gelir.
Karanlıkta Ayrılış
Bitkin, donmuş ve yönlerini yitirmiş hâlde karanlık iniş sırasında ikili birbirinden ayrıldı. 23 Mayıs sabahı Sergei 6. Kamp’a tek başına zor bela ulaştı. Karısının orada olmadığını görünce bir oksijen tüpü ve ilaçlarla geri döndü, Ölüm Bölgesi’ne yeniden tırmandı.
O sabahın ilerleyen saatlerinde bir Özbek tırmanış ekibi Francys’i buldu. Hipotermi onu tamamen hareketsiz bırakmış, donma yaraları ilerlemiş, bilinci kapanmak üzereydi. Özbek dağcılar oksijen verdi, aşağı indirmeye çalıştı. Kendi oksijenleri tükenince güçleri de tükendi; Francys’i sabit iplere bağlı bırakıp aşağı devam etmek zorunda kaldılar.
İnerken Sergei’yle karşılaştılar. Yukarı çıkan Sergei’yle. Bu, onun bir daha görüldüğü son andı.
“Beni Bırakma”
24 Mayıs sabahı İngiliz dağcı Ian Woodall ve Güney Afrikalı dağcı Cathy O’Dowd zirveye doğru ilerlerken rehber ipe bağlı, zar zor nefes alan Francys’i buldular. Yanında Sergei’nin buz baltası ve bir ip parçası vardı. Kocasından iz yoktu.
Woodall ve O’Dowd yanına çömeldiğinde Francys tekrar tekrar aynı sözleri fısıldadı:
“Beni bırakma. Lütfen beni yalnız bırakma.”
İkili zirve planlarını anında askıya aldı. Dondurucu soğukta ve ince havada bir saatten fazla onu hareket ettirmeye çalıştılar. Francys artık tamamen hareketsizdi; cildi soluk ve mumsu, bilinci hızla kapanıyordu.
8.600 metrede, büyük bir Şerpa kurtarma ekibi olmadan dikey geçişlerde bilinçsiz birini taşımak fiziksel olarak olanaksızdır; böyle bir girişim kurtarmacıların da ölümü anlamına gelir. Woodall ve O’Dowd kendi organları donmaya başlarken Francys’i bırakmak zorunda kaldılar.
Francys Arsentiev kısa süre sonra dağın yamacında, yalnız olarak hayata gözlerini yumdu. 40 yaşındaydı. Geride Paul adında bir oğlu kaldı.
Sergei’nin akıbeti 1999’da netleşti: bir ekip cesedini dağ yüzeyinin daha aşağısında buldu. Karısını ararken kaymış ve düşmüştü.
Uyuyan Güzel
Dokuz yıl boyunca Francys öldüğü yerde kaldı. Dondurucu sıcaklıklar onu olduğu gibi korudu. Ana tırmanış güzergahının hemen yanında yattığı için yüzlerce dağcı zirveye giderken yanından geçti. Yan yatmış hâlde, parlak mor ceketinin içinde, sanki dinleniyormuş gibi görünüyordu. Bu görüntü ona kalıcı lakabını kazandırdı: Uyuyan Güzel.
Ian Woodall o anı yıllarca taşıdı. Mayıs 2007’de tek amacı Francys’e yakışır bir son vermek olan “The Tao of Everest” seferini düzenledi. Ölümünün dokuzuncu yıl dönümüne yakın, 23 Mayıs 2007’de cesedi Amerikan bayrağına sardı, kısa bir ritüel gerçekleştirdi ve onu Kuzey Yüzü’nden aşağı, görünmez bir noktaya indirdi.
Francys Arsentiev artık geçen kalabalıkların gözünden uzakta yatmaktadır. Fethettiği dağın içinde, kalıcı olarak.
Bir yanıt yazın