Bali’den Katmandu’ya: Everest Bir Sonraki Durak Gibi Göründüğünde
Carstensz Piramidi’nden döndükten sonra Bali’de bir öğle yemeğinde söylenen “Mayıs’ta Everest’te görüşürüz” cümlesi, o an için neredeyse bir restoran rezervasyonu kadar hafif gelmişti. Oysa Everest, bu özgüveni kısa sürede bambaşka bir sınava dönüştürdü.
Pratyay Poddar, Ocak 2024’te Yedi Zirve macerasına başlamıştı. Kilimanjaro, Elbrus, Aconcagua, Vinson ve Carstensz’in ardından altıncı durak Everest’ti. Geride bıraktığı başarılar, farkında olmadan bir yanılgı üretmişti: Alışkanlık bağışıklık değildir.
Londra’da geçirdiği haftalarda hipoksik çadırda uyumuş, ön aklimasyon yapmaya çalışmıştı. Ama simüle edilmiş irtifa ile gerçek dağın sunduğu baskı, soğuk, yorgunluk ve kesintili uyku kombinasyonu arasındaki fark, ana karargâhta acı bir şekilde ortaya çıkacaktı.
Ana Karargâh: İlk Uyarı İşaretleri
Khumbu Şelalesi’ndeki ilk eğitim gününde sistemler pratiğe döküldü: tırmanma mekanizmaları, merdiven geçişleri, sabit halatlar. Her şey yolundaydı. Sonra öğleden sonra öksürük başladı.
Poddar bunu başlangıçta kuru hava ve toza bağladı. Akşam yemeğinde yalnızca çorba içebildi. Gece nabız oksimetresi parmağına takıldığında ekran yüzde 35 gösterdi. Ana karargâhta seksenli değerler bile düşük sayılabilirken, otuzbeş tehlike sınırının çok ötesindeydi.
Rehber Cacho steteskopla dinlediğinde, temiz olması gereken yerde çıtırtılar duydu. Tanı netti: HAPE — Yüksek İrtifa Akciğer Ödemi. Düşük oksijen ortamında akciğer damarları büzüşür, basınç yükselir, sıvı sızar; organ yavaş yavaş içten boğulmaya başlar. Tek kesin tedavi: iniş.
Sabah ana karargâhta eğitim yapan biri, öğleden sonra tahliye helikopterini bekliyordu.
Lukla ve Katmandu: Hastane Versiyonu
Tıbbi tahliye aşamalı işledi. Önce Lukla’daki Pasang Lhamu ve Nicole Niquille Hastanesi’nde röntgen çekildi, tanı doğrulandı. Ardından Katmandu’ya, İngiliz Büyükelçiliği karşısındaki CIWEC Hastanesine nakil.
Ambulanstan inip triyaja girerken tanıdık bir yüz gördü: lojistik koordinatör Rajan. Yabancı bir hastanede tanıdık bir yüzün odayı nasıl sabitleyebildiğini o an anladı.
Dr. Rashila Pradhan’a durumu anlattı ve zirve penceresi kapanmadan takımına yetişmek istediğini söyledi. Doktor onu hem tıbbi vaka hem de mantık sınırını zorlayan biri olarak değerlendiren bir ifadeyle dinledi. Taramalar durumun ciddiyetini ortaya koydu: sağ akciğerin yaklaşık yüzde kırkı, solun yüzde yirmisi etkilenmişti. Gece boyunca solunum hızı yüksek kaldı; ertesi sabah taburculuk yoktu.
Pulmoner emboli şüphesi gündeme geldi. Enflamasyon belirteçleri pnömoniyi dışladı. BT taraması emboliyi ekarte etti ama kalan HAPE odaklarını daha net gösterdi. Prognoz temkinli biçimde olumlu: iki gün Yak and Yeti otelinde dinlenme, Pazar sabahı tekrar röntgen, akciğerler temizse belki dönüş.
“Belki” kelimesi, o günlerde içinde yaşadığı odaya dönüştü.
Yak and Yeti: Hesaplaşma
Takım arkadaşları Kamp 1’deyken o otel barında oturuyordu. Bu zıtlık, dizi boyunca kendini tekrarlayan bir örüntünün parçasıydı: ilkel hedefler, yumuşak koltukların ortasında hazırlanır; dağ, insanı en beklenmedik yerde duraksatır.
Neden HAPE oldu? Soruyu dürüstçe yanıtlamak gerekiyordu. Londra’dan ayrılmadan önce biraz yorgundu. Ana karargâhta öksürük bir günde ıslandı, sarı balgam çıktı. Uyarı işaretleri vardı. Planı tehdit ettiği için bunları küçümsemeyi seçmişti.
Geçmişteki başarıları bir güvence olarak okumuştu. Everest bu varsayımı geçersiz kıldı.
Dönüş seçeneği teorik olarak vardı: Base Camp’a geri dönmek, takım Kamp 2’deyken sıkıştırılmış bir rotasyon yapmak, zirve hamlesinde buluşmak. Ama vücut tablo değildir. Bu hesabı kendine karşı dürüstçe yaptı ve bir koşul koydu: kahramanlık yok, inkâr yok, belirtilerle pazarlık yok. Doktorlar onaylamadan, rehber kabul etmeden, vücut kanıt vermeden tek adım atmayacaktı.
Pazar sabahı CIWEC’e döndü. Yeni röntgen çektirildi. Radyolog olmadığı hâlde görüntüdeki farkı sıradan gözle bile ayırt edebildi: önceki karanlık yamalar neredeyse gitmişti. Dr. Suvash — kendisi de yüksek irtifa dağcısı olan nöbetçi doktor — göğsü dinledi, taramayı inceledi ve üç koşulla serbest bıraktı: 3.500 metrenin üzerine direkt uçuş yok, günde 500 metreden fazla yükseliş yok, nifedipin profilaksisine devam, belirti dönerse hemen iniş.
Namche’den Ana Karargâha: Kazanılan İrtifa
Rehber Jalan, Lukla’da bekliyordu. Namche Bazaar’a uçtular; ardından yavaş, ölçülü bir yürüyüş başladı. HAPE sonrasında her nefes kanıt niteliği taşıyordu. Oksijen satürasyonunu gereğinden sık ölçtü; sayılar bazen güvence verir, bazen de korkunun yeni bir diline dönüşür.
Tengboche’de durumu değerlendirdi: Pangboche’de kalmak, Dingboche’ye ertesi gün çıkmak daha mantıklıydı. Dağda ayarlama yapmak yenilgi değil, hedefe ulaşmanın tek yolu olabilir. Pangboche’de yüzde seksen sekiz satürasyon iyi bir haberdi.
Dingboche’de düşüncesiz ama kasıtlı bir yan yürüyüş yaptı: Pheriche’e indi. 2023’te Base Camp dönüşünde orada 1996 Everest faciasını anlatan bir film izlemişti. O günden bu yana anlam katmanları eklenmişti. Çayhaneden çıkarken satürasyon yüzde doksan birdi.
Lobuche’de bir grup dağcıyla karşılaştı. Liderlerinden Hans, K2’de bir arkadaşını kaybettiğini anlattı; dramatize etmeden, gerçek dağ kaybını yaşamış insanların sadeliğiyle. Tek bir hava değişiminin, tek bir yanlış yorumlanan belirtinin yeterli olduğunu söyledi. Bu söyleşi, dönüşün ne kadar hassas bir denge olduğunu bir kez daha netleştirdi.
Son trekking günü soğuk ve berraktı. Gorak Shep’e planın önünde ulaştılar. Base Camp’a ikinci varışı ilkinden farklıydı: ilkinde çok hızlı ve çok özgüvenli gelmiş, ikincisinde saygıyla geliyordu.
Baş aşçı Bhola kollarını açtı. Rehber Cacho, önceki günleri bir öğrencinin ödevini dinler gibi dinledi — hastane taramaları, tıbbi onay, Namche, Pangboche, Dingboche, Lobuche, oksijen değerleri, yürüyüş süreleri. Aceleci olmayı reddetti: “Henüz Base Camp’a vardın. Önümüzdeki iki üç gün kritik. Nasıl olduğuna bakacağız.”
Sıkıştırılmış rotasyon önerisini sessizce reddetti: “Biz makine değiliz. Toparlanmadan yapılan rotasyonun zirve hamlesine katkısı olmaz.”
Şelaleden Geçiş: Gece Hamlesi
Ana karargâhta iki gün daha eğitim yaptı. Khumbu Şelalesi’nden ikinci geçişte sistemler daha akıcıydı. Korku kaybolmamıştı ama somutlaşmıştı; somut korku, yönetilebilir korkunun ta kendisidir.
Şerpa ekibi Kamp 4’e oksijen taşırken puja töreni yapıldı — Poddar tahliye sırasında kaçırmıştı. Tören, Miyolangsangma’dan — Chomolungma ile özdeşleşen tanrıçadan — geçiş izni istemekti. Lamalar dağcıları, Şerpaları ve ekipmanı kutsadı; ardıç dumanı soğuk havaya karıştı. Everest bu törenin sembolik olarak geçiştirilmesine izin vermiyor; dağ, burada fethedilemeyeceğini her fırsatta hatırlatır.
Kişisel Şerpası Nimah ile tanıştı. Nimah’ın sırt çantası onunkinden çok daha ağır olacaktı. Ticari Everest, zirveyi kişisel başarı olarak sunar; Ana Karargâh’ın üzerinde ise bu başarı, Şerpaların taşıdığı oksijene, sabit ip ekiplerine, buzulun üzerindeki kırılgan köyü ayakta tutan personele dolaylı olarak yaslanır.
20 Mayıs’ta gece yarısından sonra 00:30’da takım kahvaltı için toplandı. Poddar iki fincan kahve içti, yemek yiyemedi. Nimah “Hazır mısın?” diye sordu, o da “Doğuştan hazırım” dedi — korkunun bazen yararlı bir maskeye ihtiyacı olur. Puja sunağının etrafında saat yönünde döndüler ve Base Camp’tan karanlığa adım attılar.
Khumbu Şelalesi: Gece, Buzul ve Sıra
Şelale gündüzleri bile ürkütücüdür. Geceleyin farklı bir şeye dönüşür: soyutlama. Karanlık, ölçeği siler. Dünya, kafa lambasının konisine, öndeki halatten gelen gerginliğe, kramponların buzu ısırma sesine ve karabinalerin metal tıklamasına indirgenir.
İlk saatler neredeyse meditasyona dönüştü. Klips. Adım. Nefes. Asenteri kaydır. Klipsi aç. Yeniden tak. Bekle. Tırman. Eğitimde pratik haline getirilen bütün hareketler, felsefi düşünceye yer bırakmayan anlarda devreye girdi. Buz duvarları, ancak neredeyse dokunulacak kadar yaklaşıldığında karanlıktan belirdi. Merdivenlerin birbirine bağlandığı geçitler, siyah boşluğun üzerinde gümüş çizgiler olarak göründü. Yarıklar aşağıya uzanıyordu; derinlikleri görülmüyor, yalnızca hissediliyordu.
Korku ortadan kalkmadı, işlevsel hale geldi. Düğümlerin kontrolünde, klipslemenin ısrarında, arkadaki biri beklese de merdiveni aceleyle geçmeme kararlılığında yaşadı. Şelalede cesaret sinematik görünmez; sabır gibi görünür.
Zaman zaman buzuldan sesler geldi: çatlama, inilti, uzakta bir çöküş. Herkes kısa bir süre için daha sessizleşti. Buz kendi yavaş, umursamaz ritmiyle hareket ediyordu. Rota geçici olarak dağcılara ait görünür, ama şelale hiçbir zaman tamamen durmuş değildir.
Saatler geçti. Sonra karanlık incelmaya başladı — önce koyu maviyle, ardından zirveler şekil kazandı, kar renk tutmaya başladı. Kafa lambaları gereksizleşti ama bir süre daha yandı; zihin gündüzü hemen kabul etmez.
Şelalenin tepesine yakın, beş merdivenin birbirine bağlanarak oluşturduğu uzun geçit bekliyordu. Güvenlik halatlarına klipsledi, kramponlarını dikkatle basamaklara bastırdı, aşağıdaki mavi-siyah boşluğa gereğinden uzun bakmadı. Merdiven ağırlık altında hafifçe sallandı, metal tınladı. Numara cesaret değil: görevi daraltmak, zihnin derin yarığa inebilmesi için beden orayı geçmeden önce. Bir ayak. Sonra diğeri. Halatı düzenli tut. Nefes almaya devam et.
Beyaz Fırın: Batı Cwm
Şelalenin ardından rota, Everest, Lhotse ve Nuptse arasında sıkışan geniş buzul havzası Batı Cwm’a açıldı. Şelaleyle kıyaslandığında neredeyse nazik görünüyordu. Bu, tuzağın ta kendisiydi.
Kamp 2 yakın göründü ve yakınlaşmadı. Güneş yükseldi; kar her yönden ışık yansıttı. Antarktika’da parlaklığın zihni nasıl yorduğunu öğrenmişti ama Batı Cwm farklıydı: her taraftan ışık yakalayan beyaz bir kase. Yaklaşık 6.000 metrede, kar ve buzun ortasında, vücut aşırı ısınıyordu.
Denali’nin eski dersi Himalaya formunda geri döndü: yakın görünüyorsa uzaktır. Kamp 2’ye hedef süreden önce ulaştığında onu bitiren teknik güçlük değil, parlama ve süreydi. HAPE’nin, tahliyenin, Katmandu’nun, geri dönüş trekinin ve Base Camp’tan direkt çıkışın ardından artık özgüvene yaslanmıyordu; kanıt biriktiriyordu.
25 Mayıs 2026: Zirve
Kamp 2’de brifingde rota sıralandı: Lhotse Yüzü’nün tabanındaki bergschrund’a kadar Batı Cwm’un üst kısmı, sabit halatlarla Kamp 3’e tırmanış, ardından Sarı Bant ve Cenevre Mahmuzunu geçerek Güney Kol’daki Kamp 4, son olarak zirve penceresi.
Kamp 2’den itibaren zirve tulumu giyildi — aşağıdan bakıldığında neredeyse gülünç gelen bu kıyafet, 7.000 metrede rüzgâr, soğuk, irtifa ve yorgunlukla birleşince sağduyunun kendisi haline gelir.
O gece Kamp 2’den Lhotse Yüzü’nde inen kafa lambalarını izledi. Bazı ışıklar düzenli hareket ediyordu, bazıları uzun aralıklarla duruyordu. Aşağıdan bir duraklamanın sıradan yorgunluk mu, oksijen değişimi mi, tıkanıklık mı yoksa sorunun başlangıcı mı olduğunu bilemezsiniz.
Sabah, o ışıklardan biri oldu.
25 Mayıs 2026’da yaklaşık 03:16 GMT’de Pratyay Poddar Everest zirvesine ulaştı. Ocak 2024’te başladığı Yedi Zirve yolculuğunun altıncı zirvesiydi. Bir zirve fotoğrafı nadiren tırmanışın tam gerçeğidir; bazen yalnızca en önemli bölümleri çok aşağıda — hastane odalarında, çay evlerinde, yemek çadırlarında ve korkunun uzun koridorlarında — geçen bir kitabın son sayfasıdır.
Everest’in resmi yüksekliği 8.848,86 metredir. Ama bu hikâyede asıl ölçü, bir dağcının başarısızlık ile geri dönüş arasındaki farkı nasıl yönettiğiydi.
Bir yanıt yazın